Over Antenno

Nee. Dit is niet het zoveelste stuk dat de rol van Facebook in de Arabische revoluties bewierookt. Niet dat ik die rol in twijfel trek, verre van, maar ik mis in de berichtgeving enkele kritische kanttekeningen bij Facebook en vooral bij de politieke functie van het sociale netwerk. Dank overigens aan Dominique Deckmyn die in zijn column ‘Facebook, vriend van dictators?’ (De Standaard, 24/2) wel een andere denkpiste op de voorgrond brengt. Hij wijst op de onmogelijkheid om zich anoniem op Facebook te begeven en op de petities die lopen om Facebook te laten beloven dat het geen gegevens van leden zal doorspelen aan overheden.

In de rest van zijn column gaat Deckmyn in op de mate waarin het hele internet verschoven is van anonieme naar niet meer zo anonieme gebruikers. Het is echter minstens even boeiend om zijn standpunt door te trekken in de richting van politieke communicatie. Als Ben Ali, Moebarak en straks ook Khadafi en Saleh sneuvelen door de inspanningen van een met Facebook en Twitter gewapend volk, dan heeft dat veel te maken met de wereldvreemdheid van de (ex-)dictators. Wie veertig jaar geleden aan de macht kwam, zit vandaag meer dan waarschijnlijk niet te twitteren, online te netwerken of enthousiast te wezen over de iPad. De Arabische machtshebbers hebben de impact van de sociale netwerken onderschat en zelfs als ze ze goed hadden ingeschat, blijft de vraag of ze voldoende van wanten hadden geweten om accuraat (vanuit hun standpunt) op de volksbeweging in te spelen.

Dat zou wel eens anders kunnen zijn bij nieuwe machthebbers. We mogen niet vergeten dat Facebook en Twitter eerst zijn groot geworden in Westerse democratieën. Politieke systemen die voeling hebben met de vrijheid van meningsuiting en in sociale netwerken eerder een opportuniteit dan een bedreiging zien. Niet dat geheime diensten hier vies zijn van telefoontap of nalaten het Internet uit te spitten. Die data gebruiken om een bevolking onder de knoet te houden, is echter net een brug te ver. Wie de nieuwe machthebbers in Afrika worden, is nog niet bepaald duidelijk, maar de kans is groot dat ze meer digital native zullen zijn dan hun voorgangers. Als ze ook meer democratisch zijn, dan is er geen vuiltje aan de lucht. Maar als minder goedmenende krachten zich een weg naar de macht banen, dan bestaat het risico dat de revolutionaire middelen van vandaag even gevaarlijk worden voor het volk als ze waren voor de oud-dictators. Klinkt dramatisch, maar dat hoeft het niet te zijn. Met anonimiteit en een afdoende bescherming van persoonlijke data fietst vooral Facebook al een eind ver.

Gepost door Wouter Temmerman